آنچه باید درباره بیماری‌های عفونی بدانیم

آنچه باید درباره بیماری‌های عفونی بدانیم

بیماری‌‏های عفونی که به آنها بیماری‌های واگیردار یا مُسری نیز می‌گویند، بیماری‌هایی هستند که از طریق ایجاد عفونت در بدن ظاهر می‌شوند. احتمال به وجود آمدن یک بیماری شدید توسط یک عامل عفونی تا حد زیادی به محیط بستگی دارد. در کشورهای پیشرفته از بیشتر بیماری‌های عفونی می‌‏توان پیشگیری کرد یا به خوبی آنها را درمان کرد. اما در کشورهای کمتر توسعه‌‏یافته، بسیاری از عفونت‌‏ها می‌‏توانند باعث ایجاد بیماری‌‏های شدید و مرگ شوند. در صورتی که تعداد میکروب‌‏ها زیاد باشد و یا مقاومت بدن شخص نسبت به بروز بیماری پایین باشد نیز احتمال ایجاد عفونت و بیماری بیشتر است. کاهش مقاومت بدن به چندین فاکتور از جمله سن، عوامل محیطی، سوء تغذیه و ضعف سیستم ایمنی بدن (غالباً به علت وجود بیماری‌های دیگر) بستگی دارد.



میکروب‌ها


شایع‌ترین عامل به وجود آمدن بیماری‌ها که می‌توانند در بدن عفونت ایجاد کنند میکروب‌ها هستند. میکروب‌‏ها بعد از این که وارد بافت بدن می‌‏شوند، تکثیر پیدا کرده و عملکرد طبیعی سلول‌‏ها را مختل می‌‏کنند. میکروب‌ها به چند گروه شامل ویروس‌‏ها، باکتری‌‏ها، قارچ‌‏ها، تک‌‏یاختگان و کرم‌ها تقسیم‌‏بندی می‌‌شوند. میکروب‌ها از نظر اندازه بسیار متفاوت هستند. با این وجود، اندازه آنها شدت بیماری را تعیین نمی‌‏کند. ویروس‌‏ها کوچکترین و کرم‌‏ها بزرگترین نوع میکروب‌‏ها هستند، اما یک ویروس میکروسکوپی می‌‏تواند یک بیماری کشنده به وجود آورد ولی یک کرم نواری یک بیماری با علایم خفیف ایجاد ‏کند.



ویروس‌ها


ویروس‌‏ها کوچکترین عامل ایجادکننده عفونت هستند، به طوری‏که می‌‏توانند در داخل یک سلول انسانی جای گیرند. ویروس‌‏ها فقط قادرند درون سلول‌‏های زنده ادامه بقا دهند و تولیدمثل کنند. مهمترین بیماری‌‏هایی که به واسطه عفونت‌های ویروسی ایجاد می‌شوند عبارتند از: سرماخوردگی، آنفلوآنزا، آبله مرغان، اوریون، سرخک، سرخجه، فلج اطفال، زونا، تبخال، مونونوکلئوز، پارواویروس، تب‌‏ کریمه کنگو، تب ماربورگ، تب لاسا، تب دانگ، تب زرد، ابولا، سارس، مرس، هپاتیت، سیتومگالوویروس (CMV)، ویروس نقص ایمنی (HIV) و ایدز. داروهای رایج در درمان بیماری‌‏های ویروسی عبارتند از: اسیکلوویر، فام‏سیکلوویر، گان‏سیکلوویر، والاسیکلوویر، اینترفرون آلفا، آمانتادین، آیدوکسوریدین، ریباویرین، فوسکارنت و زانامیویر.



باکتری‌ها


باکتری‌‏ها ارگانیسم‌‏های میکروسکوپی تک ‏سلولی هستند که در همه‌‏جا وجود دارند. هزاران نوع متفاوت از باکتری‌‏ها وجود دارد که فقط تعداد کمی از آنها در بدن انسان ایجاد بیماری می‌‏کنند. مهمترین بیماری‌‏هایی که به واسطه عفونت‌های باکتریایی ایجاد می‌‏شوند عبارت است از: عفونت خون، سندرم شوک سمی، لیستریوزیس، بوتولیسم، هانسن، لپتوسپیروزیس، طاعون، کزاز، سل، وبا، حصبه و شبه‌حصبه. داروهای رایج در درمان بیماری‌‏های باکتریایی عبارتند از: پنی‏سیلین‌‏ها، سفالوسپورین‌ها، ماکرولیدها، تتراسایکلین‌‏ها، آمینوگلیکوزید، سولفونامیدها، فلوروکینولون‌ها و سایر آنتی‌‏بیوتیک‌‏ها از جمله کلرامفنیکل، کلیدنامایسین، مترونیدازول، فوزیدیک اسید، تری‎‏متوپریم و وانکومایسین.



تک‌یاختگان


تک‌‏یاختگان بیشتر در مکان‌‏های مرطوب زندگی می‌‏کنند و برخی از آنها به خصوص در نواحی گرم می‌‏توانند ایجاد بیماری کنند. برخی از آنها از طریق حشرات مکنده خون مثل پشه‌‏ها بدن را آلوده می‌‏کنند. مهمترین بیماری‌‏هایی که به واسطه عفونت‌‏های تک‌‏یاخته‌ای ایجاد می‌‏شوند عبارتند از: مالاریا، آمیبازیس، ژیاردیازیس، کریپتوسپوریدیوزیس و توکسوپلاسموزیس. داروهای رایج در درمان بیماری‌‏های ناشی از تک‌‏یاختگان عبارت است از: آتواکون، کوتریموکسازول، دیلوکسانیدفورات، مپاکرین هیدروکلرید، مترونیدازول، پنتامیدین، تینیدازول، سدیم استیبوگلوکونات و پیریمتامین به همراه سولفادیازین.



قارچ‌ها


قارچ‌‏ها نیز انواع گوناگونی دارند که بعضی از آنها می‌توانند ایجاد بیماری کنند. قارچ‌ها غالباً از طریق پوست و یا تنفس وارد بدن شده و زمینه‌‏ساز بیماری‌‏های پوستی یا تنفسی مختلفی در بدن می‌‏شوند. مهم‌ترین بیماری‌‏هایی که به واسطه عفونت‌‏های قارچی ممکن است ایجاد ‏شوند عبارتند از: بیماری کچلی، پنوموسیستیس، کریپتوکوکوزیس، آسپرژیلوزیس و کاندیدیاز. داروهای رایج برای بیماری‌‎های قارچی عبارت است از: آمفوتریسین، کلوتریمازول، فلوسیتوزین، تربینافین، گریزئوفولوین، نیستاتین، اکونازول، فلوکونازول، ایتراکونازول، کتوکونازول، میکونازول و سولکونازول.



کرم‌ها


کرم‌‏ها ارگانیسم‌‏های پیچیده‌‏ای هستند که اندازه آنها از میکروسکوپی تا چند متر می‌‏باشد. برخی از آنها می‌‏توانند قسمت‌‏های مختلف بدن به خصوص روده‌ها و عروق خونی را آلوده سازند. مهمترین بیماری‌‏هایی که به واسطه عفونت‌‏های کرمی ایجاد می‌‏شوند عبارتند از: کرمک، کرم قلابدار، کرم‌‏های نواری، کیست هیداتید، توکسوکاریازیس، آسکاریازیس و شیستوزومیازیس. داروهای رایج در درمان آلودگی‌‏های کرمی عبارت است از: آلبندازول، دی‏‎اتیل کاربامازین، مبندازول، ایورمکتین، پرازی‏کوانتل و تیابندازول.



راه‌های انتقال و کنترل عفونت‌ها


میکروب‌هایی که ایجاد بیماری می‌‏کنند می‌‏توانند از چندین راه وارد بدن شوند. بعضی از طریق تنفس و بعضی از طریق خوردن و آشامیدن وارد بدن می‌شوند. گاهی نیز ممکن است از طریق زخم‌‏های پوستی و یا تماس جنسی انتقال یابند. بسیاری از میکروب‌‏ها به یک اندام خاص یا بخشی از بدن (مانند دستگاه تنفسی، روده، کبد، ...) آسیب وارد می‌‏کنند اما بسیاری مواقع نیز ممکن است یک عفونت در سرتاسر بدن گسترش یابد و به طور همزمان چندین اندام را گرفتار کند.


طی سالیان گذشته، به دلیل بهبود رژیم‌‏های غذایی، مناسب‌تر شدن وضعیت خانه‌‏ها و نیز بهداشت پیشرفت‌‏های زیادی در کنترل بیماری‌‏های عفونی صورت گرفته است. به علاوه، در دسترس بودن واکسیناسیون و داروهایی همچون آنتی‌‏بیوتیک‌‏ها امکان درمان و حتی ریشه‌‏کنی بسیاری از بیماری‌‏های عفونی را فراهم آورده است.


 

منبع: گردآوری شده از راهنمای پزشکی خانواده، انجمن پزشکی بریتانیا

افزودن دیدگاه0